PIŠE/FOTOGRAFIJE: SRĐAN ARSIĆ
Džeraš (Jerash), grad u Jordanu nedovoljno poznat kod nas, ali jedan od najpoznatijih lokaliteta po očuvanim građevinama iz rimskog perioda. Džeraš (antički Gerasa) se nalazi 50 kilometara severno od današnjeg Amana, prestonice Jordana, i putno je sa njim vrlo dobro povezan, takoreći se nalazi u njegovom predgrađu.
Današnjim pustolovima je dovoljan mobilni telefon sa dobrom kamerom da bi se napravilo brdo fotografija koje se posle objavljuju na društvenim mrežama kao dokaz posete nekom odredištu. Fotografija, kao i video snimak, daju nam dosta od informacija o tom mestu ili trenutku dešavanja, mada smo uskraćeni za onaj osećaj dodira, mirisa ili zvuka. Često se zapitam da li brojni turisti koji posećuju razne destinacije imaju predstavu o vremenu i događajima sa tih lokacija i kakav je unutrašnji doživljaj na njih ostavila ta poseta. Kao ljubitelj dobre fotografije, moram da priznam da ne volim puno turiste koji lutaju po lokalitetima i jedini zadatak im je da upadnu u kadar kada imate perfektan snimak, ali to su nužne posledice modernog turizma.
Ja sam Srđan Arsić, dipl. ing zaštite bilja na Poljoprivrednom fakultetu i po definiciji profesije trebao bih biti vezan za zemlju, ali sticajem okolnosti zbog svog posla dosta putujem i kao zaljubljenik u istoriju i fotografiju uvek iskoristim to vreme za obilazak neke interesantne oblasti.
Zato je moja poseta Džerašu bila u vreme kada turisti ne dolaze tako često — u julu mesecu. Na lokalitet u ovo doba godine ne ulazite bez litre vode, jer pod jarkim suncem i nekih 40 stepeni jedino će čelična volja biti uz vas. Sedeći u hladovini ispod stubova hipodroma, pokušavajući da se sakrijem od nemilosrdnog sunca, videh u mislima scene iz Ben Hura (1959) i ulazak kočija pred odlučujuću trku. Na glavnoj ulici Džeraša, vetar donese zvuke trgovaca koji su imali radnje duž ulice, kao i kupaca koji se cenkaju oko robe iz celog Rimskog carstva. U teatru, koji i danas ima izvanrednu akustiku, proverih svoje umeće kao pevača, ali ptice, moji nesuđeni fanovi, ostaše neme na moj glas.
Gradska većnica, odnosno Južni teatar iz doba cara Marka Aurelija (novim generacijama poznatije kao doba dešavanja filma Gladijator), iako manji od Severnog teatra, ostavlja dubok utisak dok sedite na kamenim klupama da je pre 2000 godina do vas možda sedeo neki čovek koji nije mogao da pretpostavi da će ljudi leteti nebom i kosmosom, ali je kao i mi takođe želeo bolji život i srećniju budućnost.
Grad je dostigao najveći prosperitet pod vlašću Rima u drugom veku nove ere. Međutim, imao je nesreću da ga katastrofalna serija zemljotresa uništi i on biva napušten, što je i doprinelo očuvanju građevina. Lokacija je ležala napuštena narednih hiljadu godina, sve dok nije ponovo naseljena krajem 19. veka. Moderni grad danas okružuje lokalitet, ali jedan deo je i dalje ispod tih novih zgrada. Kada dolazi do smene civilizacija, religija, stanovništva, teško je sačuvati prethodne građevine jer one uglavnom predstavljaju izvor građevinskog materijala i nemaju istorijsku ili kulturnu vrednost za novopridošle stanovnike.
Južna kapija — datira iz 130. godine nove ere i ima karakterističnu dekoraciju od rezbarenog akantusovog lišća.
Ovalni trg — opasan kolonadama, izgrađen je 129. godine nove ere tokom vladavine Hadrijana.
Kardo— glavna ulica svakog rimskog grada je kardo, koju pod pravim uglom preseca dekuman. Kardo je oivičen korintskim stubovima.
Hipodrom — izgrađen u drugom veku nove ere, samo je pola dužine rimskog Cirkusa Maksimusa.
Artemidin hram — izgrađen je sredinom drugog veka nove ere, na vrhuncu prosperiteta grada. Artemida je bila božanstvo, glavni čuvar i zaštitnik grada.
Severno pozorište — izgrađeno je za vreme vladavine Marka Aurelija (od 161. do 180. godine nove ere) kao gradska većnica, a kapacitet mu je 800 mesta.
Južno pozorište — izgrađeno je tokom vladavine Domicijana oko 90. godine nove ere i moglo je da primi preko 3000 gledalaca.
